Patron - Stefan Batory

  Tytuł królewski 

Stephanus Dei gratia rex Poloniae et magnus dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kiioviae, Voliniae, Podlachiae, Livoniaeque, necnon. princeps Transylvaniae.

Tłumaczenie: Stefan z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, książę ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podlaski, inflancki, a także książę Siedmiogrodu.


STEFAN BATORY - urodzony w 1533r. Syn wojewody siedmiogrodzkiego Stefana (zmarłego w rok po narodzeniu syna). Także wojewoda siedmiogrodzki (od 1571). Od 1576 król Polski (elekcja 1575), mąż Anny Jagiellonki. Wybrany na króla Polski przez szlachtę wbrew większości magnatów i biskupów popierających cesarza Maksymiliana II Habsburga (rywalami jego byli m.in. Iwan Groźny, Jan III Waza i Zygmunt Waza). Dzięki szybkiemu przybyciu z Siedmiogrodu i rychłej śmierci Maksymiliana Habsburga Stefan Batory objął tron bez walki. Wyboru jego nie uznał Gdańsk. Spowodowało to natychmiastowe oblężenie miasta przez króla (1577). Konflikt zakończył się kompromisem. Gdańsk zapłacił odszkodowanie, które pozwoliło królowi na rozpoczęcie wojny z Rosją o Inflanty. Zorganizowano trzy wyprawy wojenne na Moskwę podczas których  zdobył: Połock-1579, Wielkie Łuki-1580 i obległ Psków-1581. Na mocy 10-cio letniego rozejmu podpisanego w 1582 w Jamie Zapolskim Polska otrzymała Inflanty i zatrzymała Ziemię Połocką.

    Wielkim osiągnięciem Stefana Batorego było wzmocnienie państwa polskiego na północnym wschodzie (zwycięstwa nad Iwanem IV Groźnym). Niekorzystne okazało się dla Polski przekazanie w 1577 Hohenzollernom brandenburskim opieki nad chorym umysłowo ostatnim księciem linii Hohenzollernów panującym w Prusach Książęcych. Był to pierwszy krok do uniezależnienia się ich od Korony. W polityce wewnętrznej Stefan Batory dążył do wzmocnienia władzy królewskiej. Opierał się na młodszej magnaterii, głównym doradcą króla był Jan Zamojski. Król starał się zmniejszyć rolę sejmu szlacheckiego. Ostro występował przeciw magnatom, którzy nie podporządkowali się mu. Ustępstwa na rzecz szlachty w zamian za ustanowienie podatków na wojnę to przekazanie sądownictwa apelacyjnego trybunałowi koronnemu (1578) i Litewskiemu (1581).

    Był wspaniałym wodzem i organizatorem. Jego zasługi to m.in. stworzenie piechoty wybranieckiej, rekrutowanej z chłopów królewskich oraz unowocześnienie artylerii co pod koniec XVI w. Wydatnie wzmocniło siłę Polski. Stefan Batory docenił znaczenie szybkiej informacji, w czasie wypraw przeciw gdańszczanom działała drukarnia obozowa zwana latającą, drukująca komunikaty o kolejnych zwycięstwach króla. Sam król  miał staranne wykształcenie, znał parę języków, choć polskiego nigdy się nie nauczył (z żoną porozumiewał się przez tłumacza). Interesował się kulturą (m.in. założył Uniwersytet Wileński w 1578), zwolennik tolerancji religijnej np. za napad na świątynie i domu innowierców polecał karać śmiercią.
    Zmarł 12.XII.1586 roku na nieuleczalny wrzód na nodze i chorobę nerek. Prawdopodobnie wiedział o zbliżającej się śmierci bo kilkakrotnie pisał testament.

    Wygląd i cechy charakteru: wysoki, niezbyt tęgi, twarz śniada, wydatny nos, wystające kości policzkowe, oczy ciemne, sumiaste wąsy, broda, białe zęby, zdrowy wygląd, skromny w jedzeniu i ubiorze, wykształcony, dobry katolik, słuchał cudzej rady, prostota, dyscyplina, umiar, ulubiona siedziba Niepotnice, przed śmiercią zmienił się – stał się psychicznie niezrównoważony.

 

    Co ma wspólnego Lipsk ze Stefanem Batorym?

    Miasto  Lipsk  położone  jest  nad Biebrzą  i otoczone  kompleksem  dużych ciekawych pod względem przyrodniczym łąk bagiennych i torfowych.

    Już w 1533 roku wzmiankowano o osadzie istniejącej na tym miejscu, pod nazwą Wola Lipska. Nazwę są przejęła od lasu. Ósmego grudnia 1580 roku, Król Stefan Batory nadał jej prawa miejskie magdeburskie, przywilej przyznający mu prawa miasta królewskiego z herbem przedstawiającym łódź z rozpiętym żaglem. Postanowił także uczynić z niej duży port rzeczny nad Biebrzą i punkt etapowy na drodze handlowej z Grodna do Warszawy. Ówczesny leśniczy perstuński Piotr Wiesiołowski zaprojektował miasto z dużym   rozmachem   i   do   dziś  zachował  się  pasmowy  układ   przestrzenny, z bardzo regularną siatką ulic.  Prawa miejskie zostały odzyskane w 1983 r. za sprawą Towarzystwa Przyjaciół Lipska.

Statystyki

Odsłon artykułów:
960969

Ogląda nas

Odwiedza nas 30 gości oraz 0 użytkowników.

Strona główna Gimnazjum Patron - Stefan Batory